دربارهء مؤلف و كتاب حاضر مؤلف كتاب بسم الله الرحمن الرحيم مؤلف نام خود را در هر دو نسخهء موجود از اين كتاب ، محمد عارف مترجم فرزند محمد شريف ياد كرده و تصريح كرده است كه در وطنش - يعنى سرزمين عثمانى - به اسپناقجى پاشازاده شهرت دارد . نام كتاب نيز در نسخهء اصفهان انقلاب فى الاسلام بين الخواص و العوام و در نسخهء ملى انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام است . اعتماد السلطنه در ضمن بر شمردن مترجمان دربار ، از مؤلف اين كتاب ، با اين تعبير ياد كرده است : عارف خان ، منشى و مترجم تركى . « 1 » بنابراين ، وى ، شغل مترجمى در دار الترجمهء رسمى دولتى داشته است . عارف در مقدمهء اين اثر ، از ارتباطش با اعتماد السلطنه سخن گفته و بدين ترتيب روشن مىشود كه از كارمندان او و در واقع ، كارمندان دربار قاجارى بوده است . به همين دليل ، اين اثر و اثر ديگرى را كه از او مىشناسيم ، به ناصر الدين شاه تقديم كرده و در مقدمهء نسخهء اصفهان ، از ظل السلطان ستايش فراوان كرده است . اما اطلاعاتى كه در اين كتاب از خودش به دست داده ، اشاره‌اى است كه به جدّش كه در دوران سليم مىزيسته ، كرده است . وى مىنويسد : روز بيست و چهارم ديوان شد و حضرت خداوندگار - سلطان سليم - سوار شده ، به شكار رفتند و از براى استقبال سفير قزلباش خير الدين چاوش ملقب به اسپناقجى پاشا اوغلى كه جد امجد خانوادهء منسوب راقم اين تاريخ كه محمد عارف مترجم است ، به آناطولى فرستاده شد . « 2 » وى در جاى ديگرى هم مىنويسد كه : « اسپناقچى زاده خير الدين چاوش از شرق آمده ، و دو نفر دل - يعنى جاسوس - آورد . » « 3 » بنابراين اصل و نسب وى از تركان عثمانى است كه روشن نيست چه زمانى به ايران آمده است . آنچه از متن كتاب به دست مىآيد ، آن است كه وى هنوز وطن خود را عثمانى مىداند و لذا در خاتمه نوشته است كه در وطنش به اسپناقجى پاشازاده شهرت دارد . بنابراين طبيعى است كه گرايش‌هاى قديمى خود را داشته باشد كه يكى از آنها تمايل به مذهب تسنن است . مؤلف به رغم آن كه از مذهب اماميه ، به عنوان مذهب حق ياد

--> ( 1 ) . المآثر و الاثار ، ص 409 ( 2 ) . همين كتاب ، 142 ( 3 ) . همين كتاب ، ص 177